Birleşmiş Milletler (BM), dünya haritalarında yüzyıllardır süregelen kartografik adaletsizliği düzeltmek adına tarihi bir oylamaya hazırlanıyor. Togo liderliğinde hazırlanan ve Afrika Birliği üyesi 54 ülkenin tam desteğini alan karar tasarısı, 1569 yılından bu yana küresel bir standart olarak kullanılan geleneksel "Mercator projeksiyonu" haritalarının aşamalı olarak terk edilmesini öngörüyor. BM kararlarının doğrudan bağlayıcılığı bulunmasa da bu adımın kabul edilmesi halinde, eğitim müfredatlarından küresel teknoloji şirketlerinin kullandığı dijital harita uygulamalarına kadar çok geniş bir alanda köklü bir dönüşümün tetikleneceği öngörülüyor.
16. yüzyılda Flaman haritacı Gerardus Mercator tarafından denizcilerin yön bulmasını kolaylaştırmak amacıyla tasarlanan mevcut harita modeli, küre şeklindeki yerküreyi düz bir zemine aktarırken ciddi oran sapmalarına yol açıyor. Bu geometrik zorunluluk nedeniyle kutup bölgelerine yakın ülkeler gerçekte olduklarından çok daha büyük görünürken, ekvatora yakın coğrafyalar ise fazlasıyla küçük kalıyor. Örneğin, mevcut haritalarda Grönland ile neredeyse aynı büyüklükte tasvir edilen Afrika Kıtası, gerçekte Grönland'ın tam 14 katı büyüklüğe sahip. Öyle ki Afrika'nın devasa yüzölçümü; Amerika Birleşik Devletleri, Çin, Hindistan, Japonya, Meksika ve Avrupa'nın büyük bir kısmını aynı anda içine alabilecek bir genişliği barındırıyor.
Tarihçiler ve coğrafya uzmanları, mevcut harita tasarımının sadece teknik bir hata olmadığını, aynı zamanda Kuzey Yarımküre ülkelerini görsel olarak devleştirip Küresel Güney'i küçülterek uluslararası ilişkilerde bilinçaltı bir üstünlük algısı yarattığını savunuyor. Bu asimetrik algıyı kırmak ve coğrafi gerçekleri adil bir şekilde yansıtmak amacıyla, 2018 yılında uluslararası bir kartografi heyeti tarafından geliştirilen "Equal Earth" (Eşit Dünya) modelinin yeni küresel standart haline getirilmesi hedefleniyor. Togo Dışişleri Bakanı Robert Dussey, bu girişimin siyasi bir polemik değil, bilimsel gerçeklerin hakkını teslim etme mücadelesi olduğunun altını çiziyor.
Uzmanlar, gerçeğe uygun oranlara sahip yeni harita modeline geçişin, Afrika'nın demografik, ekonomik ve jeopolitik gücünün dünya kamuoyu tarafından doğru analiz edilebilmesi açısından hayati bir eşik olduğunu belirtiyor. Tasarının BM genel kurulunda kabul görmesi halinde, başta UNESCO olmak üzere küresel eğitim kurumları ve dünyanın önde gelen teknoloji devleriyle iş birliği yapılarak yeni harita standartlarının dijital platformlara entegre edilmesi planlanıyor. Böylece gelecek nesiller, dünyayı yapay sınırlar ve sömürge dönemi algılarıyla değil, gerçek boyutlarıyla öğrenme imkanına kavuşacak.
Kaynak: TRT Haber (CaddeNews AI Derlemesi)
Yorumlar (0)
İlk yorumu siz yapın.