Yunus Emre Enstitüsü tarafından düzenlenen Terra Sanat Söyleşileri’nin 7’nci buluşmasında, Anadolu’nun köklü kumaş baskı geleneklerinden yazmacılık ele alındı. “Geleneksel Yazmacılıktan Güncel Sanata” başlıklı program, sanatseverlerin katılımıyla gerçekleştirildi. Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Geleneksel Türk Sanatları Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Didem Öz, “Günümüzde maalesef yazma ile ilgili bir müze yok. Yazmanın değerini yaşatmak adına bir müze açılması gerektiğine inanıyorum” dedi.
İstanbul’daki Terra Santa İstanbul’da düzenlenen etkinlikte, yazmacılık sanatının tarihî gelişimi, motif dili ve güncel sanattaki yansımaları kapsamlı şekilde değerlendirildi. Programın konuğu olan Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Geleneksel Türk Sanatları Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Didem Öz, geleneksel yazmacılığın yalnızca bir zanaat değil, aynı zamanda kültürel hafızayı taşıyan önemli bir sanat alanı olduğunu vurguladı.
Söyleşide, yazmacılığın Anadolu’daki üretim merkezleri, kalıp oyma ve baskı teknikleri ile renk ve desen anlayışı hakkında bilgi verildi. Öz, başörtüsü, bohça, seccade ve yorgan yüzü gibi gündelik kullanım eşyalarında yaşatılan motiflerin, toplumların kimlik ve hafızasını yansıttığını ifade etti. Program kapsamında ayrıca katılımcılar için uygulamalı bir atölye çalışması da düzenlendi. Atölyede geleneksel baskı kalıpları tanıtılırken, katılımcılar kumaş üzerine baskı tekniklerini deneyimleme fırsatı buldu.
Her ay farklı disiplinlerden sanatçı ve akademisyenleri bir araya getiren Terra Sanat Söyleşileri’nin, söyleşi ve atölye formatını bir arada sunarak katılımcılara etkileşimli bir deneyim sağladığı belirtildi. Etkinlik serisinin, geleneksel sanatlarla çağdaş yaklaşımlar arasında köprü kurmayı amaçladığı kaydedildi.
Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Geleneksel Türk Sanatları Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Didem Öz, “Bugün Terra Sanat söyleşilerinin 7’ncisi gerçekleşti. Öncelikle klasik yazmaları tanıtmak istedim. Sunum esnasında katılımcılara, birçok eski ve antika yazma örnekleri gösterdim. Daha sonra kendi yaptığım çalışmaları tanıttım. Bu çalışmalar daha çok klasik yazma modellerinden yola çıkarak yaptığım 2 ve 3D çalışmalardı. Katılımcılara hem klasik yazmaların özelliklerini ve nasıl yapıldığını hem de günümüze nasıl taşındığını göstermek istedim” dedi.
“Her geleneksel sanat gibi yazmacılık da ustalarla ilerleyen bir sanat”
Yazma denildiğine akla ilk önce başörtü geldiğini söyleyen Öz, “Başka kullanım alanlarına çok hakim olunmuyor. Yazma nasıl yapılır tekniği nelerdir, eski ustaları kimlerdir ve günümüzde yazmacılık ne durumda bunları aktardım. Her geleneksel sanat gibi yazmacılık da ustalarla ilerleyen bir sanat. Fakat usta para kazanamadığında, sürdürülebilir olmadığında yaptıkları ürünler de satılmadığı zaman küserler. Bu meslekte doğal bir süreç. 1950’den itibaren bu durumun gerçekleşmesi nedeniyle yazmahaneler birer birer kapanmış. 2005’te yaptığım araştırmada İstanbul’da iki adet yazmahane vardı. Bunlardan biri de aynı yıl içinde kapandı” diye konuştu.
Atölyede yapacakları çalışmalara değinen Öz, “Atölyede teknik çalışma sonrasında, klasik eski yazma kalıplarıyla kumaş üzerine baskılar yapacağız. Günümüzde bunun kolay bir yolu var. Strafor kalıplarla da yapılabiliyor. Bu kalıpları da bugün baskıda katılımcılara göstereceğim. Ayrıca renklendirme de yapacağız. Derste gösterdiğim yazma bir yorgan yüzü. Yorgan yüzleri bugün kolaylıkla ulaşılabilir durumda değil. Ancak bazı antikacılarda karşımıza çıkabiliyor. Günümüzde maalesef yazma ile ilgili bir müze yok. Turistlere çok fazla satılan turistik bir ürün olduğu için de günümüzde çok fazla bulunmuyor. Derste gösterdiğim sepet motifi bulunan nadide örneklerden birisi. Yazmanın değerini yaşatmak adına bir müze açılması gerektiğine inanıyorum” ifadelerini kullandı.
